Demontaż aparatu – co to jest? Opis zabiegu [ortodoncja]

Demontaż aparatu ortodontycznego to zabieg kończący leczenie ortodontyczne, podczas którego lekarz usuwa zamki, łuki oraz inne elementy aparatu. Proces ten jest całkowicie bezbolesny i trwa zazwyczaj od 30 do 60 minut. Po zdjęciu aparatu pacjent przechodzi na etap retencji, który zapobiega nawrotowi wad zgryzu i utrwala osiągnięte efekty. Zdjęcie aparatu to moment, na który pacjenci czekają z niecierpliwością. Po miesiącach lub latach leczenia mogą wreszcie zobaczyć swój uśmiech bez metalowych lub ceramicznych elementów. Choć zęby wydają się już idealnie ustawione, konieczne jest dalsze utrwalenie efektów za pomocą retencji, która odgrywa kluczową rolę w stabilizacji nowego układu zgryzu.

Korekta merytoryczna: dr n. med. Anna Leszczyszyn – lekarz stomatolog, absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu na kierunku lekarsko-dentystycznym.

Jak przebiega demontaż aparatu?

Proces rozpoczyna się od usunięcia ligatur lub gumek, które mocują łuki ortodontyczne do zamków. Następnie ortodonta za pomocą specjalnych kleszczy delikatnie odkleja zamki od powierzchni zębów. Zazwyczaj odbywa się to szybko i bezboleśnie, ponieważ zamki mocowane są przy użyciu kleju, który łatwo pęka pod naciskiem narzędzi.

Po usunięciu zamków lekarz przystępuje do oczyszczenia powierzchni zębów z resztek kleju. W tym celu wykorzystuje specjalne frezy lub piaskarkę stomatologiczną, co pozwala przywrócić zębom ich naturalną gładkość i połysk. Pacjent może odczuwać lekkie drgania, ale procedura nie powoduje bólu.

Ostatnim etapem jest wykonanie wycisków lub skanów cyfrowych, które posłużą do przygotowania aparatów retencyjnych. Ortodonta dopasowuje plan retencji do indywidualnych potrzeb pacjenta, aby zapobiec nawrotowi wady zgryzu.

Wskazania do demontażu aparatu

Zdjęcie aparatu następuje wtedy, gdy ortodonta uzna, że leczenie przyniosło optymalne rezultaty i nie ma potrzeby dalszych korekt. Decyzja ta opiera się na analizie pozycji zębów, stabilności zgryzu oraz wynikach wcześniejszych wizyt kontrolnych.

Czas noszenia aparatu jest indywidualny i zależy od rodzaju wady zgryzu, wieku pacjenta oraz reakcji organizmu na leczenie. Zwykle aparat stały nosi się od 1,5 do 3 lat, choć w niektórych przypadkach leczenie trwa dłużej.

Ważnym sygnałem, że można zakończyć leczenie, jest pełne zamknięcie przestrzeni między zębami, wyrównanie ich w łuku oraz prawidłowe dopasowanie górnych i dolnych zębów podczas zagryzania. Ortodonta podejmuje decyzję o demontażu dopiero po upewnieniu się, że dalsze zmiany w ustawieniu zębów nie są konieczne.

Przeciwwskazania do demontażu aparatu

W niektórych przypadkach ortodonta może zdecydować o odroczeniu zdjęcia aparatu, jeśli uzna, że leczenie nie zostało jeszcze zakończone. Przeciwwskazaniem jest niewystarczające wyrównanie zębów, niezamknięte przestrzenie lub niestabilna pozycja żuchwy.

Czasem pacjenci chcą przedwcześnie zdjąć aparat z powodów estetycznych lub komfortowych, jednak przedwczesne zakończenie leczenia może skutkować nawrotem wady i koniecznością ponownej terapii ortodontycznej w przyszłości.

Jeśli podczas leczenia wystąpiły poważne problemy z dziąsłami lub przyzębiem, ortodonta może zdecydować o przedłużeniu terapii lub zalecić dodatkowe zabiegi wspierające stabilizację zgryzu przed zdjęciem aparatu.

Skutki uboczne po demontażu aparatu

Po zdjęciu aparatu pacjenci mogą odczuwać lekki dyskomfort związany z nowym odczuciem zębów bez zamków. Niektórzy zauważają również niewielką nadwrażliwość na zimne i gorące pokarmy, która ustępuje w ciągu kilku dni.

Zęby mogą wydawać się nieco „śliskie” i inne w dotyku, co wynika z usunięcia kleju i polerowania szkliwa. W rzadkich przypadkach pacjenci zgłaszają niewielkie podrażnienie dziąseł, które może być spowodowane wcześniejszym naciskiem aparatu na tkanki miękkie.

Niektórzy pacjenci zauważają niewielkie odwapnienia na powierzchni szkliwa, szczególnie jeśli higiena jamy ustnej w trakcie leczenia nie była wystarczająca. W takich przypadkach ortodonta może zalecić zabiegi remineralizacyjne lub wybielanie w celu poprawy estetyki uśmiechu.

Ile kosztuje demontaż aparatu?

Standardowy koszt usunięcia aparatu wynosi od 200 do 600 zł za jeden łuk. W przypadku aparatu ceramicznego cena może być wyższa, ponieważ usunięcie zamków ceramicznych wymaga większej precyzji. Dodatkowym kosztem jest wykonanie aparatu retencyjnego, który jest niezbędny do utrwalenia efektów leczenia. Retainer ruchomy kosztuje od 400 do 800 zł za jeden łuk, a retainer stały od 500 do 1000 zł. W niektórych gabinetach cena demontażu aparatu obejmuje także pierwsze dopasowanie aparatu retencyjnego.

Często zadawane pytania

Czy zdjęcie aparatu boli? Nie, zabieg jest całkowicie bezbolesny. Pacjent może odczuwać lekkie naciski przy zdejmowaniu zamków, ale procedura nie powoduje bólu.

Czy zęby mogą się przemieszczać po zdjęciu aparatu? Tak, dlatego konieczne jest noszenie aparatu retencyjnego, który stabilizuje nową pozycję zębów i zapobiega ich przesuwaniu się.

Jak długo trwa demontaż aparatu? Cała procedura zajmuje zazwyczaj od 30 do 60 minut, w zależności od rodzaju aparatu i ilości resztek kleju do usunięcia.

Czy po zdjęciu aparatu można od razu wybielić zęby? Zaleca się odczekanie około 2–4 tygodni przed wykonaniem wybielania, aby szkliwo mogło się zregenerować po leczeniu ortodontycznym.

Czy po zdjęciu aparatu trzeba unikać określonych pokarmów? Nie, pacjent może jeść wszystko, ale warto przez pierwsze dni unikać bardzo twardych i kleistych produktów, aby dać zębom czas na adaptację do nowej sytuacji.